Những luận bàn khi tăng tuổi nghỉ hưu...
Nâng tuổi nghỉ hưu của người lao động là xu thế tất yếu, ở nước ta được quy định về tuổi nghỉ hưu được duy trì trên 50 năm, đến nay đã có nhiều yếu tố thay đổi, trong đó có sức khỏe và tuổi thọ của người dân được nâng lên (trên 73 tuổi).

Việc điều chỉnh tăng tuổi nghỉ hưu đang được các cơ quan quản lý nghiên cứu để đưa vào Dự thảo sửa đổi Bộ Luật Lao động, dự kiến sẽ trình Quốc hội vào năm 2017, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đang lấy ý kiến các chuyên gia, đơn vị liên quan tại các hội thảo và đưa lên trang web của Bộ. Dự kiến, tuổi nghỉ hưu đối với cán bộ, công chức, viên chức được đề xuất sẽ tăng từ 55 lên 60 tuổi đối với nữ, tăng từ 60 lên 62 tuổi đối với nam. Lý do đề xuất tăng tuổi nghỉ hưu là để tránh “vỡ quỹ bảo hiểm xã hội” và tình trạng già hóa dân số của Việt Nam.

Thứ trưởng Bộ Lao động - TBXH Phạm Minh Huân, cho biết: Cảnh báo của các nhà nghiên cứu, tốc độ già hóa dân số ở nước ta đang tăng rất nhanh, tức là tuổi thọ của người Việt Nam ngày nay tăng lên rất nhiều. Trên thực tế, nguồn lao động của chúng ta, phụ nữ trên 55 tuổi, nam giới trên 60 tuổi, có rất nhiều người có trình độ, năng lực, kinh nghiệm và có thể họ cống hiến tốt ở các vị trí công việc cụ thể. Đặc biệt là quỹ hưu trí, thời gian đóng quá ngắn, thời gian hưởng quá dài đã dẫn đến mất cân đối quỹ này. Còn về mặt chính sách có hai khía cạnh, hoặc chúng ta phải tăng mức đóng lên, hoặc phải giảm mức hưởng đi. Do vậy, nghiên cứu việc tăng đóng bằng cách kéo dài thời gian đóng cũng là yếu tố. Ngoài ra, xu thế của các nước trên thế giới, do tuổi thọ tăng nên đều phải kéo dài thời gian làm việc nhiều hơn. Họ cũng phải thay đổi tuổi nghỉ hưu để làm sao sử dụng hiệu quả được lực lượng lao động, đặc biệt ở lực lượng lao động có trình độ chuyên môn cao. Với bốn yếu tố đó, chúng ta cần phải đặt vấn đề này để nghiên cứu.

Bên cạnh đó, việc tăng tuổi nghỉ hưu có thuận lợi là chúng ta có thể sử dụng tốt hơn những người lao động có kinh nghiệm. Nhưng mặt khác, chúng ta phải tính đến yếu tố sức khoẻ, khi mà tuổi tác nhiều hơn, vấn đề năng suất lao động và đặc biệt là tính đến sự ảnh hưởng đến thị trường lao động, khi có nhiều người đến độ tuổi lao động. Đây là những thách thức mà khi trong quá trình xây dựng phương án đều phải tính đến các yếu tố này để lựa chọn cách như thế nào là hợp lý. Ở các nước, việc tăng tuổi nghỉ hưu đều phải theo lộ trình. Hiện nay, Luật Bảo hiểm xã hội 2014 quy định mức đóng là 32,5% tiền lương, thu nhập. Còn mức hưởng, trong luật cũ, mức tối đa hưởng bảo hiểm là 75% mức tiền lương bình quân đóng bảo hiểm xã hội. Đây là mức cao trên thế giới. Ở các nước trên thế giới, mức bình quân hưởng lương hưu chỉ từ 40 - 60%, nhưng do nền lương của chúng ta thấp nên mức đóng tuy là 75% thì mức lương tuyệt đối được hưởng cũng rất là thấp. Cho nên, có sự điều chỉnh trong phần hưởng. Ví dụ, trước đây tham gia bảo hiểm xã hội, nam giới là 30 năm và nữ giới là 25 năm thì được hưởng lương hưu tối đa 75% nhưng bây giờ, muốn được mức tối đa này thì nam giới phải là 35 năm, nữ giới phải là 30 năm.
Ông Đặng Quang Điều, Trưởng Ban thi đua chính sách kinh tế xã hội và thi đua khen thưởng (Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam) cho rằng: Việc điều chỉnh tăng tuổi nghỉ hưu như là một quy luật. Khi tuổi thọ tăng lên, kinh tế xã hội phát triển thì cũng cần thiết phải điều chỉnh tuổi nghỉ hưu. Để tăng tuổi nghỉ hưu thì cần phải nghiên cứu và xem xét các ý kiến khác nhau của các đối tượng khác nhau về việc tăng tuổi nghỉ hưu. Việt Nam đang ở thời kỳ dân số vàng, có nghĩa số người đang ở độ tuổi lao động rất lớn. Trong khi đó, sự phát triển kinh tế xã hội và việc mở mang việc làm mới rất hạn chế. Vì vậy, trong thời điểm “dân số vàng”, việc kéo dài tuổi nghỉ hưu cần phải xem xét và cân nhắc kỹ lưỡng. Tôi nghĩ rằng thời điểm này chúng ta không nên kéo dài tuổi nghỉ hưu một cách đồng loạt mà chỉ tập trung vào một số đối tượng, đặc biệt là đối tượng làm công tác nghiên cứu, giảng dạy ở các trường đại học, khu vực hành chính ở một số lĩnh vực để tận dụng chất xám và trình độ cao của họ.